Mazurskie liczby robią wrażenie – blisko 2600 jezior, ponad 100 kilometrów żeglarskich tras (i to tylko w prostej linii) oraz dziesiątki miasteczek, w których życie od pokoleń toczy się między wodą, dziką przyrodą i przystanią.
Jak znaleźć najlepsze miejsca na Mazurach? Nie musisz szukać samodzielnie. Daj się poprowadzić przez konkretne miejscowości, ich porty, zabytki, najpopularniejsze atrakcje (dla dzieci i dorosłych) i lokalne przysmaki.
Dlaczego warto wybrać się na urlop na Mazury?
Krajobraz Mazur uformował lodowiec. Stąd dwa główne rodzaje mazurskich jezior.
- Rynnowe – wąskie, głębokie i wydłużone (jak Jezioro Mikołajskie czy Tałty).
- Morenowe – szerokie i rozlane (jak Śniardwy, Mamry i Niegocin).
Szlak Wielkich Jezior Mazurskich liczy około 111 kilometrów. Ciągnie się od okolic Pisza aż po Węgorzewo. Akweny łączą liczne kanały – m.in. Jegliński, Tałcki, Giżycki, Niegociński i kilkanaście innych.
Choć dzisiaj trudno to sobie wyobrazić, wyjazd na Mazury nie zawsze był oczywistym kierunkiem. Turystyka w tym regionie rozwinęła się na dużą skalę dopiero po przemianach z początku lat 90.
Za symboliczny moment można uznać rok 1991, gdy otwarto pierwszy Hotel Gołębiewski w Mikołajkach (w miejscu dawnego Domu Turysty). Inwestycja szybko stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na turystycznych mapach. Od tego czasu zarówno okoliczne miejscowości, jak i bardziej odległe miasta na Mazurach zaczęły przyciągać znacznie więcej przyjezdnych – same Mikołajki urosły do rangi jednej z najważniejszych baz wypoczynkowych w regionie.
Zastanawiając się, gdzie warto jechać na Mazury, nawet dzisiaj to właśnie ten kurort (a w nim Hotel Gołębiewski) zdecydowanie przoduje w rankingach najbardziej cenionych miejsc.
Gdzie pojechać na Mazury? Urlop na Mazurach
Hotel z basenem na Mazurach? Brzmi bardzo kusząco. Nim zaplanujesz swoje wakacje, sprawdź dokładnie, co mają do zaoferowania najpopularniejsze miejscowości turystyczne. Na Mazurach zdecydowanie jest co robić!
Mikołajki – stolica żeglarstwa i mazurska Wenecja
Już zdradziliśmy, gdzie pojechać na Mazury, jeśli chcesz doświadczyć w 100% turystyczno-przyrodniczego klimatu tego regionu. Wybierz Mikołajki.
Miejscowość rozrosła się nad wąskim Jeziorem Mikołajskim, które przecina ją na dwie części (przypomina wenecki kanał – stąd przydomek „mazurska Wenecja”). Akwen łączy się bezpośrednio ze Śniardwami, Tałtami i Bełdanami. Port w sercu Mazur stał się głównym węzłem żeglarskim szlaku.
Rejsy rozpoczynające się w Mikołajkach mogą trwać od godziny do nawet ośmiu godzin – najdłuższe trasy prowadzą przez Śniardwy w stronę Giżycka i Rynu. Wzdłuż wschodniego brzegu, ulicami Kajki i 3 Maja, ciągnie się promenada pełna tawern. Nad miastem góruje czerwona, blisko czterdziestometrowa wieża kościoła katolickiego z tarasem widokowym – z góry widać Śniardwy, Tałty oraz rezerwat Jezioro Łuknajno.
Gdzie pojechać na Mazury z dziećmi w tej okolicy? Zwróć uwagę na ten ostatni punkt. Rezerwat Łuknajno to jedno z największych w Europie lęgowisk łabędzia niemego. Wzdłuż brzegu poprowadzono ośmiokilometrową ścieżkę przyrodniczo-edukacyjną.
Inne atrakcje i miejsca do zwiedzania na Mazurach w Mikołajkach (i najbliższej okolicy) warte uwagi:
- plaża miejska z kąpieliskiem strzeżonym – nad Jeziorem Mikołajskim, z wypożyczalniami sprzętu wodnego (m.in. rowerów wodnych, kajaków, desek SUP);
- Plac Wolności z kręgami Galindów;
- Park Wodny Tropikana i SPA w Hotelu Gołębiewskim (to jeden z najlepszych hoteli na Mazurach);
- rejs statkiem przez Jezioro Bełdany do Wierzby i Popielna;
- Stacja Badawcza PAN w Popielnie;
- Folwark Łuknajno;
- Pętla rowerowa wokół Śniardw i Bełdan.
Giżycko – baza żeglarzy między Niegocinem a Kisajnem
Gdzie najlepiej na Mazury, jeśli nie do Mikołajek? Nie sposób pominąć Giżycka. Miejscowość leży między Niegocinem od południa i Kisajnem od północy. Łączy je przekopany w XVIII wieku Kanał Łuczański (Giżycki) o długości 2130 metrów.
Najsłynniejszym zabytkiem jest most obrotowy z 1898 roku, przerzucony nad kanałem. Urządzenie od ponad 100 lat obsługuje ręcznie jedna osoba.
Tuż obok wznosi się Twierdza Boyen – XIX-wieczna pruska forteca w kształcie gwiazdy, zbudowana dla obrony przesmyku między jeziorami.
Nad Niegocinem rozciąga się molo długie na ponad 400 metrów – jedno z najdłuższych w Polsce. Powstało jako falochron, a dziś prowadzi spacerowiczów od Pasażu Portowego przez kładkę nad Ekomariną aż na otwartą wodę.
Mrągowo – festiwalowa stolica nad Czosem
Mrągowo rozbudowało się wokół Jeziora Czos. Region kojarzy się przede wszystkim z muzyką – przez kilka letnich tygodni miasto zamienia się w scenę plenerową.
Jeśli chcesz wziąć udział w najpopularniejszych wydarzeniach, sprawdź kalendarz i szybko rezerwuj noclegi na Mazurach. Domki nad jeziorem rozchodzą się jak ciepłe bułeczki, więc warto zainteresować się tematem z odpowiednim wyprzedzeniem.
Na drugim brzegu Jeziora Czos stoi amfiteatr na ponad pięć tysięcy widzów, z zadaszoną sceną odporną na deszcz. Odbywa się tu Piknik Country & Folk – największy festiwal muzyki country w Polsce.
Inne klimatyczne miejsca na Mazurach w okolicy Mrągowa to m.in.:
- Miasteczko Westernowe Mrongoville (jedna z bardziej nietypowych atrakcji dla dzieci na Mazurach);
- Muzeum Sprzętu Wojskowego (coś dla miłośników historii);
- Góra Czterech Wiatrów (mnóstwo leśnych szlaków i malowniczych widoków).
Ruciane-Nida – Puszcza Piska i szlak Krutyni
Ruciane-Nida leży w sercu Puszczy Piskiej, na styku trzech jezior: Nidzkiego, Guzianki Wielkiej i Bełdan. Miasteczko powstało z połączenia rybackiej Nidy oraz osady Ruciane, gdzie wytapiano rudę i wypalano węgiel drzewny. Charakter miejsca wyznaczają objęte ochroną lasy i jeziora – stąd też to kierunek, który na pewno zadowoli osoby chcące spędzić wakacje na Mazurach głównie na łonie natury.
Największą część Mazurskiego Parku Krajobrazowego zajmują lasy. W okolicach Rucianego-Nidy krajobraz parku przechodzi w bardziej leśno-jeziorny – z Jeziorem Nidzkim, rezerwatem przyrody i spokojniejszą, mniej zabudowaną częścią Mazur.
Drugim magnesem na turystów jest Szlak Krutyni. Łagodny nurt sprawdza się także wtedy, gdy nigdy wcześniej nie miałeś styczności z kajakiem albo gdy szukasz rozrywki na Mazurach dla dzieci.
Inne miejsca w Rucianem-Nidzie i okolicy:
- Leśniczówka Pranie;
- Zabytkowa Wyłuszczarnia Nasion im. Zdzisława Borońskiego;
- Węzeł Obronny Ruciane Guzianka;
- Plaża miejska u ujścia Nidy;
- Rejsy statkiem do Mikołajek;
- Pomniki przyrody w Puszczy Piskiej.
Ryn – zamek krzyżacki nad dwoma jeziorami
Gdzie na wakacje na Mazury, jeśli marzy Ci się odpoczynek z dala od miejskiego zgiełku? Ryn należy do sieci Cittaslow – miast, które stawiają na powolne tempo życia i lokalny charakter. To zaciszne miasteczko zostało zbudowane na przesmyku między Jeziorem Ryńskim a Jeziorem Ołów. Góruje nad nim gotycki zamek krzyżacki z około 1376 roku.
Warownię wzniósł wielki mistrz Winrich von Kniprode. Z murów rozciąga się widok na oba zbiorniki. Z budowlą wiąże się legenda o Białej Damie – dobrym duchu zamku, który według opowieści przynosi szczęście.
Ryn miał też dawne zacięcie inżynierskie. Jezioro Ołów leży aż siedem metrów wyżej niż Ryńskie, więc na krótkim, około 170-metrowym odcinku zbudowano łączący je kanał. Dziś biegnie częściowo pod ziemią, a podziwia się go przez przeszkloną ekspozycję przy odrestaurowanym XIX-wiecznym młynie.
Węgorzewo – Północna Brama Mazur
Węgorzewo zamyka szlak od północy i bywa nazywane Północną Bramą Mazur. Najdalej na północ wysunięty port regionu otwiera żeglowny ciąg Wielkich Jezior.
Tuż obok leży Jezioro Mamry – drugi pod względem wielkości akwen w Polsce. W rzeczywistości jest kompleksem sześciu połączonych jezior: Mamr Północnych, Kirsajt, Kisajna, Dargina, Święcajt i Dobskiego. Do samego miasta wpływa się Kanałem Węgorzewskim o długości 920 metrów albo krętą rzeką Węgorapą, która dalej płynie aż do Obwodu Kaliningradzkiego i Pregoły.
Jak zaplanować wypoczynek na Mazurach w Węgorzewie? Zaplanuj czas na:
- port Keja;
- spacery po parku imienia Jerzego Helwinga;
- pozostałości zamku krzyżackiego;
- Małą Pętlę Mamr – nizinną trasę idealną na spokojną wycieczkę rowerową;
- Mamerki – kompleks niemieckich bunkrów nad Jeziorem Mamry.
Ełk – miasto wpisane w brzeg Jeziora Ełckiego
Razem z najpiękniejszymi wsiami na Mazurach warto postawić większe aglomeracje. Ełk to największe miasto wschodniej części Mazur i jeden z najmocniej zurbanizowanych punktów regionu. Roli rynku nie pełni klasyczny plac, ale promenada nad jeziorem – jedna z najdłuższych nadbrzeżnych tras pieszo-rowerowych w tej części Polski.
Wodnych atrakcji na świeżym powietrzu w Ełku nie brakuje. Uprawianie sportów wodnych to świetna zabawa, a aktywny wypoczynek zawsze będzie dobrym punktem planu urlopu na Mazurach.
Wizytówką miasta pozostaje Ełcka Kolej Wąskotorowa z lat 1912-1918. Latem zabytkowy pociąg wozi turystów na trasie o długości 38 kilometrów, a na dawnym dworcu działa Muzeum Historyczne. Drugim charakterystycznym obiektem jest wieża widokowa (wieża ciśnień) z 1895 roku, w której urządzono Muzeum Kropli Wody i wystawę fotografii dawnego Ełku – w środku można znaleźć też wydanie „Małego Księcia” w gwarze mazurskiej.
Sztynort – pałac Lehndorffów i największa marina szlaku
Według lokalnej legendy biskup Ignacy Krasicki miał powiedzieć tutejszemu hrabiemu: „Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury”. Sztynort to wieś znana z barokowego pałacu i portu, który reklamuje się jako największy port śródlądowy w Polsce.
Pałac Lehndorffów wzniesiono w latach 1689-1691 w miejscu starszego dworu z 1554 roku. Ród von Lehndorff władał majątkiem przez czterysta lat. W czasie II wojny światowej w pałacu rezydował minister III Rzeszy Joachim von Ribbentrop. Budynek przechodzi remont finansowany z dotacji niemieckiego Bundestagu – wnętrza jeszcze mogą być zamknięte, ale bryłę można bezpłatnie podziwiać z dziedzińca. Wokół rozciąga się osiemnastohektarowy park z aleją dębów w wieku nawet 400 lat.
Co odwiedzić w okolicy podczas wczasów na Mazurach?
- Port Nowy Sztynort – około 450 miejsc cumowniczych po modernizacji pomostów i basenów.
- Tawernę Zęza – najstarszą restaurację szlaku Wielkich Jezior, z wieczornymi koncertami szant.
- Most Sztynorcki – z przeprawy widać Jeziora Kirsajty i Dargin oraz Wyspę Sidorkową.
- Kaplicę Jerozolimską – neogotycką budowlę projektu Friedricha Augusta Stülera z 1855 roku.
- Herbaciarnię – klasycystyczny pawilon z 1823 roku w zespole pałacowym.
Atrakcje na Mazurach dla dzieci i dorosłych
Oczywiście odpoczynek na Mazurach to główny cel większości rodzinnych wakacji, ale… Ile można „nic nie robić”? Jeśli nie planujesz tylko leżeć (choć niekiedy taki urlop też się przydaje), sprawdź najlepsze polecane miejsca na Mazurach i wpisz je w plan swojej wycieczki.
Mazury żyją wodną rekreacją, ale poza żeglarstwem region ma sporo atrakcji odpornych na pogodę i wiek uczestników. Część z nich łączy zabawę z historią, część skupia się na rozrywce i przyrodzie.
- Najmocniejszy ślad zostawia historia z czasów II wojny światowej. Wilczy Szaniec w Gierłoży koło Kętrzyna to rozległy teren z ruinami potężnych bunkrów. Podobny charakter mają Mamerki nad Jeziorem Mamry, lepiej zachowane i z wieżą widokową.
- Z zupełnie innej epoki pochodzi barokowa bazylika w Świętej Lipce, słynąca z ruchomych organów, których figury poruszają się w trakcie koncertu.
Rodziny z dziećmi mają w czym wybierać.
- Parki wodne – Aquapark Tropikana w hotelu SPA (na Mazurach jako część kompleksu Gołębiewski) oraz baseny ełckiego MOSiR-u.
- Parki linowe i ścieżki edukacyjne rozsiane są przy większości kąpielisk.
- W Parku Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie, między Mikołajkami a Rucianem-Nidą, podejdziesz blisko żubrów, dzików i jeleni.
- Zabytkowa kolej wąskotorowa z Ełku zabiera na nostalgiczną przejażdżkę przez las.
- Warto odhaczyć również spływy kajakowe Krutynią i Pisą, wielodniowe rejsy statkami Żeglugi Mazurskiej oraz długie trasy rowerowe wokół Śniardw i Mamr.
Kalendarz imprez wypełniają regaty o Złoty Puchar Mazur, Ostróda Reggae Festival, mazurskie festiwale szantowe w portach i liczne wydarzenia kabaretowe.
Noclegi na Mazurach – jaki hotel na Mazurach wybrać?
A co z noclegiem? Gdzie na Mazury? Latem robi się tłoczno, choć nawet z dnia na dzień można zarezerwować naprawdę świetną ofertę. Opcji jest wiele. Od kwater w agroturystykach i niewielkich pensjonatach, przez domki (na Mazurach wiele obiektów ma bezpośredni dostęp do jezior), aż po duże hotele z basenami i strefą SPA.
Wśród dużych obiektów zdecydowanie warto zwrócić uwagę na Hotel Gołębiewski w Mikołajkach nad Jeziorem Tałty. Na terenie jednego kompleksu znajdują się restauracje, strefa SPA, klub dla dzieci, prywatny port, stajnia, park wodny Tropikana i wiele więcej dodatkowych atrakcji (w większości dostępnych w cenie pobytu).
Najlepsze miejsca na Mazurach, gdzie spróbujesz lokalnych przysmaków
Dla smakoszy jednymi z najciekawszych atrakcji na Mazurach są lokalne restauracje. Kuchnia regionu opiera się na rybach oraz na daniach z pogranicza tradycji mazurskiej i kresowej.
W jakich lokalach warto zarezerwować stoliki?
- Restauracja Sielawa (Mikołajki) – miejsce z widokiem na most i jezioro, z menu sezonowym opartym na lokalnych rybach.
- Oberża pod Psem (Kadzidłowo) – ostoja kuchni regionalnej i filozofii slow food, z kwaśnicą mazurską i wereszczakami.
- Tawerna Zęza (Sztynort) – wspomniana wcześniej najstarsza tawerna szlaku.
- Restauracja Ryński Młyn (Ryn) – dania kuchni mazurskiej podawane we wnętrzach dawnego, odrestaurowanego młyna nad kanałem.
- Oberża u Markiza (Mikołajki) – regionalne przysmaki i grill – prosto, lokalnie i z klimatem.
Podsumowanie
Mazury najlepiej odkrywa się bez pośpiechu, ale z dobrym planem. Ten region potrafi wciągnąć bardziej niż niejeden daleki wyjazd – raz przez jeziora i porty, raz przez lasy, lokalną historię i miejsca, o których nie znajdziesz postów na turystycznych profilach w SM.
Zarezerwuj nocleg w pewnym miejscu, sprawdź najbliższe atrakcje i zostaw sobie trochę przestrzeni na spontaniczne odkrycia. Bo na Mazurach najciekawsze często zaczyna się tam, gdzie kończy się główna promenada.